Thị trường dịch vụ định vị: Còn nhiều tiềm năng

Với những ứng dụng như điều khiển hệ thống taxi, xe tải hay tự động tìm đường cho xe hơi, xác định vị trí của người gọi điện thoại, công nghệ GPS đã phát triển mạnh tại nhiều nước trên thế giới. Tại Việt Nam, dịch vụ định vị chỉ mới bắt đầu được khai thác với một số ứng dụng đơn giản nhất.

GPS - Lợi ích lớn cho ngành vận tải
Theo ước tính, có đến 80% xe hơi ở Hàn Quốc đã được gắn thiết bị dẫn đường. Rất nhiều các cơ quan tổ chức và cá nhân trên toàn thế giới lựa chọn sử dụng các công nghệ GPS và GIS để quản lý một cách có hiệu quả hơn nguồn tài nguyên thiên nhiên hiện có. Công nghệ này giúp những nhà quản lý tài nguyên thiên nhiên trong tất cả các công đoạn từ thu thập, lưu trữ, xử lý phân tích và ứng dụng những khối dữ liệu không gian lớn. Đặc biệt nhiều nước đã triển khai các ứng dụng này vào hoạt động vận tải hành khách công cộng để nâng cao chất lượng của hoạt động này.

Theo ông Phạm Minh Tuấn, Phó tổng giám đốc Công ty phần mềm FPT, đây là thời điểm thích hợp để các doanh nghiệp triển khai mạnh các dịch vụ trên công nghệ định vị bởi hạ tầng viễn thông đã tốt nhưng chi phí cũng giảm. Bản đồ số của các thành phố lớn tại Việt Nam đã được cập nhật thường xuyên. Chi phí cho một số thiết bị phần cứng cũng từng bước giảm xuống. Hiện tại ở Việt Nam, nhiều người cũng đã tự trang bị một thiết bị chuyên dùng (PND) trên xe hơi của mình với mục đích tương tự. Giá của thiết bị này hiện khoảng 3 đến 4 triệu đồng tùy nơi sản xuất.

Nhưng đó chỉ là ứng dụng khá đơn giản cho một chiếc xe hơi dựa trên công nghệ GPS. Đối với các doanh nghiệp vận tải, GPS sẽ có nhiều ứng dụng đa dạng hơn. Đơn cử như các doanh nghiệp kinh doanh taxi với số lượng xe lớn. Dễ thấy nhất là việc sẽ có nhiều xe đến đón khách tại một điểm trong khi những điểm khác thì không có xe, ảnh hưởng đến chất lượng phục vụ khách hàng, lãng phí thời gian và nhiêu liệu. Với trường hợp khách báo để quên hành lý, công ty cũng rất khó xác định xe đã chở khách đó.

Đó là lý do, từ đầu năm nay, Công ty cổ phần Mai Linh đã bắt đầu triển khai sử dung hệ thống định vị trong việc quản lý đội xe taxi của doanh nghiệp này. Hệ thống này có khả năng kiểm soát được ngay lập tức lộ trình của các xe taxi. Giúp cho bộ phận quản lý theo dõi trạng thái xe, trạng thái đồng hồ cước, kiểm soát xe từ xa, giao ca tự động, điều xe theo khu vực, thẻ thanh toán, nhận diện khách hàng thường xuyên, quản lý lịch bảo trì bảo dưỡng theo số km thực tế...

Ngoài ra, hệ thống cũng giúp định vị được ngay địa điểm của khách hàng và chỉ ra lộ trình hợp lý nhất cho tài xế để đến đón khách. Không dừng lại ở đó, thông qua hệ thống này trung tâm điều khiển taxi cũng dễ dàng tìm kiếm nhanh những xe mà khách báo bỏ quên hành lý. Việc kiểm soát được lộ trình cũng giúp công ty hạn chế được tình trạng gian lận trong việc tính cước của tài xế...

Theo ông Trương Quang Mẫn - Phó tổng giám đốc Mai Linh - ngoài những tiện ích nêu trên, hệ thống quản lý mới sẽ giúp công ty tiết kiệm được khá nhiều chi phí về nhân sự, về nhiên liệu. Ví dụ hằng ngày như hiện nay phải có người đến tận nơi các điểm tập trung xe để thu tiền của các tài xế. Khi hệ thống này đi vào hoạt động ổn định, Mai Linh sẽ tiến dần đến triển khai việc thanh toán hoàn toàn không dùng tiền mặt và như vậy sẽ không cần đội ngũ đi thu tiền cũng như kiểm soát được hoàn toàn doanh thu, chi phí của mỗi xe taxi. Bên cạnh đó, một số tiện ích khác cũng có thể được khai thác như khóa xe từ xa khi bị đe dọa hay bị cướp, nhanh chóng truy tìm được vị trí của xe bị đánh cắp...

Ông Phạm Minh Tuấn nhận định:  Ứng dụng GPS là điều cần thiết cho các hoạt động vận tải. Để phát triển hệ thống giao thông công cộng, Nhà nước phải có sự đầu tư tập trung cho giải pháp này vì hiệu quả đạt được sẽ vô cùng to lớn cho sự phát triển của nền kinh tế. Nếu để các đơn vị tư nhân tham gia hoặc tự ứng dụng sẽ khó và chậm vì chi phí đầu tư cho hệ thống điều hành khá lớn.

Cần tăng tốc

Lợi ích của các dịch vụ GPS hay LBS khá rõ ràng và ai cũng nhìn thấy nhưng hiện mới chỉ có mạng Vinaphone đi tiên phong trong việc cung cấp dịch vụ FamilyCare - giúp các phụ huynh có thể quản lý con cái của mình dựa trên mạng di động. Mới đây MobiFone cũng đã ứng dụng công nghệ Cell-ID vào dịch vụ SMS Locator cho phép các thuê bao tìm địa điểm dịch vụ công cộng như trạm xăng, điểm ATM, hàng quán, khách sạn... Còn nhìn chung, Việt Nam vẫn khá chậm chân trong lĩnh vực này. Sở Giao thông Công chính TP.HCM đã thực hiện thí điểm gắn các hộp đen trên xe buýt để thực hiện quản lý theo GPS từ tháng 6.2010.

Tại Hội nghị sơ kết ứng dụng hệ thống này trong tháng 1.2011, nhiều công ty và hợp tác xã vận tải cho biết từ khi lắp đặt GPS, các xe buýt đã chạy đúng biểu đồ giờ nên giảm nạn xe buýt dừng xe chờ khách hoặc phóng nhanh vượt ẩu. Các doanh nghiệp vận tải đề nghị Nhà nước có chính sách hỗ trợ đầu tư lắp đặt hộp đen. Ông Dương Hồng Thanh - Phó giám đốc Sở Giao thông vận tải TP.HCM - cho biết các cơ quan quản lý nhà nước đang hoàn thiện quy chuẩn về việc bắt buộc lắp đặt hộp đen trên xe buýt. Việc lắp đặt thiết bị này có lợi cho doanh nghiệp trong việc quản lý thời gian hoạt động, lộ trình, tốc độ, số chuyến xe buýt...

Thành phố cũng sẽ tiếp tục mở rộng việc sử dụng thẻ thông minh từ hai tuyến lên 114 tuyến xe buýt. Theo Nghị định 91 ban hành ngày 21.9.2009 thì đến ngày 1.1.2012 phải triển khai GPS trên toàn bộ xe buýt. Tuy nhiên đến nay vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể của các cơ quan quản lý nhà nước về tiêu chuẩn kỹ thuật của thiết bị, về phần mềm quản lý. Đó là chưa kể việc phải xác định rõ tổng mức đầu tư và giao cho đơn vị nào thực hiện, quản lý. Ngoài ra còn việc phải đưa thêm nhiều ứng dụng khác nữa như cung cấp thông tin về tuyến xe, thời điểm xe đến trạm... đòi hỏi phải có sự kết nối giữa các đơn vị sử dụng GPS. Đòi hỏi có sự phối hợp giữa nhà nước với doanh nghiệp để tạo ra được một mạng lưới giao thông công cộng, đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân. Đây là chuyện mà rất nhiều thành phố trên thế giới đã áp dụng thành công như Hồng Kông, Singapore... và cũng là xu hướng phát triển tất yếu trong tương lai.